Inteligencja - Dwie strony medalu

Istnieją mity dotyczące mylnego rozumienia inteligencji.

Często myli się ją z wiedzą czy mądrością. Nie wystarczy dużo wiedzieć, żeby być mądrym. Obok wiedzy jest też nasz postawa, przekonania czy wyznawane wartości. Mądrość, to umiejętność podejmowania trafnych decyzji czy podejmowania odpowiednich działań w  oparciu o własną wiedzę oraz doświadczenie życiowe.

Innym wymiarem inteligencji jest umiejętność abstrahowania czyli formowania pewnych reguł na podstawie posiadanych informacji oraz własnych przemyśleń a także zastosowania ich w celu rozwiązania problemu. Nie oznacza to jednak ślepe podążanie za schematami. Wręcz przeciwnie, inteligentne osoby potrafią być bardzo elastyczne oraz kreatywne.

Można również być osobą inteligentną, posiadającą pewien potencjał, jednakże jednocześnie nie być mądrym człowiekiem. Jak wcześniej wspomniałem, mądrości nabywa się poprzez doświadczanie życia oraz szeroko rozumiane uczenie się (wybiegające znacznie poza schemat nauki szkolnej).

Kolejny mit dotyczy szybkości myślenia. Ludzie inteligentni wcale nie myślą dużo szybciej. 

Oczywiście w przypadku prostszych spraw szybciej podejmują bardziej trafne decyzje. W przypadku złożonych problemów tempo myślenia może być tylko nieznacznie szybsze w porównaniu z innymi.

Potencjalnie, większość osób zdecydowanie wolałaby uchodzić za bardziej inteligentnych. Większa inteligencja z jednej strony wiąże się z lepszym funkcjonowaniem, większą świadomością siebie i otaczającego świata, lepszą komunikacją z innymi oraz ogólnie pojętą radością. Z drugiej strony jednak takie osoby mogą częściej popadać w nadmierne myślenie (tzw. overthinking – paraliż analityczny – o którym napiszę innym razem). Ponadto nadmierne rozmyślanie może prowadzić do poczucia przeciążenia, napięcia, poczucia zagubienia, obniżenia nastroju itp. Inteligentne osoby łatwiej mogą popadać w znudzenie, ponieważ potrzebują czegoś na wyższym poziomie. Nie oznacza to jednak, że nie popadają w skutek niewłaściwych decyzji w problemy (szkodliwe relacje, uzależnienia, ryzykowne zachowania etc.). Inteligencja jest potencjałem, który może być kształtowany oraz właściwie wykorzystany dzięki wyżej wspomnianym wartościom oraz mądrości. Wymaga to jednak wysiłku i pracy nad sobą. Choć nie jest to łatwe, z pewnością jest warte swojej ceny.

Innym istotnym czynnikiem jest zdrowy rozsądek. Taka umiejętność wyważenia pomaga uniknąć sytuacji, w których ktoś w sposób nieadekwatny przecenia bądź niedocenia swoich zdolności. Zwłaszcza dla młodych osób jest to coś, czego jeszcze przez lata będą się uczyć. Ważne, by być uważnym, świadomym i cierpliwym. Każdy ma swoje predyspozycje. Warto inwestować swoją energię w te rzeczy, które są naszymi mocnymi stronami. Nasuwa się tu na myśl pojęcie talentów, o których w kolejnym wpisie.

Rafał Wiśniewski

Psycholog